31 oktober 2019

Na ruim 9 maanden niet gebruikt te zijn is nu het moment gekomen: de separatieruimte in de Koppeling sluit definitief! Jongeren, medewerkers en wethouder Kukenheim helpen mee deze sluiting voor altijd zichtbaar te maken. Dit is een mooie stap richting het verminderen van de dwang en drangmaatregelen.

De Koppeling loopt binnen JeugdzorgPlus voorop in ontwikkeling en visie op zorg en de uitvoering daarvan. Met het toewerken naar kleinschaligheid in de wijk zorgen wij voor inclusie. We zoeken naar openheid in geslotenheid. De nadrukkelijke focus ligt op het verminderen van drang en dwang en op het afschaffen van afzondering van kinderen die juist geborgenheid en liefdevolle zorg zo hard nodig hebben.

Simone Kukenheim, wethouder Zorg, Jeugd en Sport van Amsterdam: “Met het niet meer separeren wordt anders gewerkt: er wordt beter naar kinderen geluisterd en er worden eerder signalen opgepakt van kinderen die zich in de knel voelen. Professionals zijn beter getraind om anders te handelen. Hierdoor worden bij kwetsbare kinderen nieuwe trauma’s voorkomen en meer veiligheid gecreëerd. Ik ben trots dat, ondanks de druk op de jeugdhulp, de mensen van Spirit en De Koppeling dit voor elkaar hebben gekregen.”

Wat is separeren?
Separeren is een tijdelijke opsluiting in een kale ruimte, met alleen een matras en een deken en (soms) een toilet. Jongeren werden hier tijdelijk ingesloten als er sprake was van zeer veel agressie jegens anderen of zichzelf. Alle materialen in de ruimte waren zo gemaakt dat ze niet (of zeer moeilijk) kapot gemaakt konden worden.

De best passende zorg voor jongeren
In maart 2019 werd het actieplan ‘de best passende zorg voor kwetsbare jongeren’ gepresenteerd. In dit actieplan formuleren brancheorganisaties gezamenlijk de stappen die gezet moeten worden om de gesloten jeugdhulp in Nederland te verbeteren. Een van de doelstellingen is het terugdringen van gedwongen afzonderingen naar 0. Ook moet er, eind 2020, een wetsvoorstel liggen dat specifieke separatieruimtes niet meer zijn toegestaan in de gesloten jeugdzorg.

De Koppeling wacht niet af
Bij de Koppeling in Amsterdam wordt dit wetsvoorstel niet afgewacht. Op 31 oktober 2019 wordt de separeerruimte definitief gesloten. Deze wordt namelijk niet meer gebruikt.

De-escalerend werken
In situaties waarin jongeren gedwongen worden ingesloten, lopen de gemoederen gemakkelijk hoog op. Niemand wil dit, in de kern roept dit machteloosheid op bij de jongeren. En verzet. Agressie. Depressie. Zelfbeschadigend gedrag. Vermijding. Ook bij de professionals roept het machteloosheid op en de neiging te willen controleren en beheersen. Zo kunnen kleine voorvallen escaleren tot grote proporties. De jongere ruimt zijn ontbijtspullen niet op, gooit met een pot pindakaas, richt zijn agressie op de groepsleiding waarmee een steeds verder escalerende situatie ontstaat.

Voorheen was afzondering in een speciale ruimte bij het vertonen van zulk, en complexer, gedrag niet ongebruikelijk. Machteloosheid speelde een rol, maar ook geen andere mogelijkheid weten om met de situatie om te gaan. In de afgelopen tien jaar heeft er bij de Koppeling een enorme ontwikkeling plaatsgevonden. Van werken vanuit repressie en een vaste structuur voor alle kinderen, naar vakmanschap, relationeel werken (vanuit de opgebouwde relatie zorg geven, samenwerken en begrenzen) en maatwerk bieden. We zoeken naar openheid in geslotenheid, onder andere door het creëren van een (preventief) positief en de-escalerend leefklimaat. De nadrukkelijke focus ligt op het afschaffen van drang en dwang en daarmee op het afschaffen van het afzonderen van kinderen in speciale ruimtes, terwijl zij juist geborgenheid en liefdevolle zorg zo hard nodig hebben. 

Kalme hersenen, warm hart
Repressie, gedwongen opsluiting en dwang mogen niet het antwoord zijn op situaties die uit de hand dreigen te lopen (agressie, zelfbeschadiging, verzet, etc.). Wat wel antwoorden hierop zijn, daar gaat het boekje ‘Kalme hersenen, warm hart’ over dat de werkwijze en het vakmanschap beschrijft die hiervoor nodig is. Het boekje wordt eveneens gepresenteerd op 31 oktober.

Grote verandering
Het sluiten van de separeerruimte is een mijlpaal in een grotere beweging die De Koppeling is gestart; het verminderen van de dwang en drangmaatregelen. Door bijvoorbeeld het trainen van professionals in omgaan met escalaties en terugbrengen van afzonderingstijd op de eigen afgesloten kamer. De gemeenten Amsterdam en Amstelland faciliteren meerdere initiatieven in de regio om de hulp aan kwetsbare kinderen, jongeren en ook de ouders te verbeteren. Om dit te bereiken wordt Jeugdhulp in staat gesteld om anders te werken door doorbraken aan te moedigen en professionaliteit te ondersteunen.

Dit nieuwsbericht delen: