Column n.a.v. ‘Emma wil leven’: documentaire over meisje met anorexia

Naar aanleiding van een aangrijpende documentaire over een 18-jarig meisje dat lijdt aan anorexia, schreef Chaim Huyser een column in de nieuwsbrief van de Bascule. Bekijk de documentaire terug.

Afgelopen zaterdag zat ik in de tv-studio om te kijken naar documentaire ‘Emma wil leven’ over een meisje met anorexia nervosa dat ook bij de Bascule in behandeling is geweest. Ze filmde zichzelf tijdens haar ziekteproces en legde ook de laatste fase van haar leven vast, vlak voordat ze op 18-jarige leeftijd overleed. BNN zendt de documentaire op 22 november uit, om 21.20 uur op NPO 3, en men had bedacht om een thema avond anorexia nervosa eromheen te organiseren met een nagesprek over de documentaire.

Het waren indringende beelden van een stervend uitgemergeld meisje dat na alle strijd die ze had gevoerd nu besloten had om zelf te gaan eten of toch niet… Ze was in deze laatste fase van haar leven opgenomen in het huis van Human Concern in Portugal, een lang gekoesterde wens van haar. We zien ook beelden van Emma zoals we haar ook kennen uit de tijd dat ze op de Bascule was. Het contrast is schrijnend. Haar zoektocht naar het onmogelijke compromis (leven en afvallen) eindigde daar in Portugal. Emma heeft haar ouders gevraagd om de beelden tot een documentaire te laten maken als waarschuwing. Een laatste poging om betekenis te geven aan dit korte leven.

In de nabespreking ging het over de zorg voor jongeren met een eetstoornis, over dwangvoeding en hoe er voor te zorgen “dat er minder Emma’s komen”. Annemarie van Bellegem, kinderarts van het Emma Kinderziekenhuis/AMC legde goed uit hoe uitzonderlijk deze situatie was en hoeveel eraan vooraf was gegaan. Zelf vond ik het jammer dat niemand de boodschap van Emma oppakte. Want wie wilde ze nu aanspreken? De hulpverleners, die zich in alle bochten wrongen om aan te geven dat zij echt alles hadden gedaan? De ouders van Emma gaven wel aan dat het daar niet om te doen was. Volgens mij wilde ze een boodschap geven aan alle meisjes en die paar jongens die aan het hongeren zijn. Stop er mee als je nog kan, begin er niet aan, hongeren schaadt de gezondheid en is dodelijk. Net zoals die stickers op de pakjes sigaretten.

Wie niet gaat afvallen kan ook geen anorexia krijgen. Andersom is het natuurlijk niet waar, niet iedereen die afvalt krijgt anorexia. Het is goed dat dit verhaal verteld wordt en tegelijkertijd vraag ik me ook af hoe jongeren met een eetstoornis hier op gaan reageren, het kan ook andersom uitwerken. Een vreemd soort jaloezie: zij hoeft niet meer te strijden, dat wil ik ook. Een soort martelaarschap. In ieder geval zal het hen niet onberoerd laten.

Anorexia blijft een mysterieuze ziekte waar de behandeling nog niet voor gevonden is en waar mensen aan overlijden. Gelukkig knappen er ook veel op. Deze documentaire belicht alleen de meest ernstige en schrijnende situatie, de uitzondering op de regel. In de uitzending zegt men dat er elke week een jong meisje overlijd aan anorexia. Dat lijkt me erg veel. We weten dat jongeren met een eetstoornis veel minder vaak dan volwassenen overlijden ten gevolge van een eetstoornis. Toch blijft het een verraderlijke aandoening die als een veenbrand in eens kan opvlammen en dan moeilijk bedwingbaar is. Ook wij hebben bij het Centrum voor Eetstoornissen van de Bascule afgelopen jaar afscheid moeten nemen van (oud) patiënten die op veel te jonge leeftijd overleden aan deze ziekte. Het besef hoe belangrijk het is om er vroeg bij te zijn, effectief te behandelen en goed te vervolgen is dan weer extra aanwezig. Het is een ziekte die op het scherpst van de snede wordt uitgevochten, wachtlijsten zijn hierbij letterlijk dodelijk, we weten dat de tijd tussen het ontstaan van de eerste symptomen tot behandeling een bepalende factor is, hoe minder tijd daar tussen zit, hoe groter de kans dat iemand geneest. Tijdens de behandeling kan er een strijd woeden tussen softies (begripvol, empathisch) en de hardliners (compromisloos, dwingend en helder). Alleen als beide kanten in balans zijn en vooral als de behandeling gedragen wordt door de ouders én de jongeren komen we tot goede zorg. Samen, Beter.

Chaim Huyser

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *