Hoe kan Virtual Reality jongeren helpen?

‘In 1896 debuteerde “L’ arrivee d’un train en garde de la Ciotat”. De broers Lumière hadden deze film gemaakt om hun uitvinding – de cinema – te demonstreren. De film is 50 seconden lang en laat een stoomtrein zien die op de camera afkomt. De film werd getoond in geïmproviseerde theatertentjes die meereisden met het circus. De beleving van dit nieuwe medium was zo intens dat de bezoekers uit hun stoel wegdoken om de confrontatie met de naderende trein te voorkomen.

In groepjes pitchen: 'Hoe kunnen we met Gamification of Virtual Reality het traject binnen de Koppeling verkorten en aantrekkelijker maken voor jongeren.
In groepjes pitchen: ‘Hoe kunnen we met Gamification of Virtual Reality het traject binnen de Koppeling verkorten en aantrekkelijker maken voor jongeren?

In mei 2016 stelde een collega voor dat ik een lezing zou bijwonen over ‘gamification & virtual reality in de jeugdzorg.’ Ik had mij eerder bezig gehouden met het gebruik van internet en mobieltjes in een behandelgroep voor jongeren met een licht verstandelijke beperking, en de gedachte was dat Virtual Reality (VR) wel eens een vergelijkbare impact zou kunnen hebben. De lezing vond plaats in een betongrijs gymzaaltje van ‘de Koppeling’, een JeugdzorgPlus-instelling in Amsterdam Zuidoost. Kleine groepjes geïnteresseerden verzamelden zich in de ontvangstruimte en werden naar de gymzaal begeleid. Bij de ingang liep je langs de koffietafel. Naast de koffie lag een stickervel en een markeerstift. De hulpverleners maken een keurige rij en plakten het stickervel op de borst; geroutineerd. Zo ook ik.

Virtual Reality komt eraan. Na jaren van ontwikkeling zijn er nu twee consumenten modellen op de markt; de HTC Vive en de Oculus Rift. Beiden kosten ongeveer evenveel als een smartphone, maar hebben wel een krachtig computer systeem nodig om te functioneren. De software moet grotendeels nog worden ontwikkeld. Er zijn spellen en verschillende showcases, maar er is nog weinig VR software die toegepast is op de (jeugd)hulpverlening.

Oefenen met escalaties in Virtual Reality

Marco Hulleman neemt ons mee in de wereld van simulatie. Marco heeft jarenlang gewerkt als hoofd Research & Development voor de landmacht. Hij heeft een simulatieprogramma opgezet dat aanvankelijk op weerstand stuitte. De investeringskosten zijn aanzienlijk, en het nut niet altijd helder, zeker als de effecten nog niet concreet zijn. Tegelijkertijd is het afschieten van projectielen erg prijzig, en kan een simulatie hierop flink besparen. Daarbij kan VR-simulatie het leerproces versnellen en in oorlogssituaties levens redden.

De militaire toepassingen lijken ver te liggen van de hulpverlening, maar er zijn ook overeenkomsten.
Escalaties op een groep kunnen worden gesimuleerd om personeel op te leiden. Er kan in VR een oefensituatie worden gecreëerd waar cliënten kunnen zien wat gevolgen van hun keuzes zijn. Marco geeft de bakker als voorbeeld: je loopt binnen en koopt een brood. Dat gaat simpel. Daarna dezelfde situatie, maar lastiger: er staat een lange rij. Er zijn vele voorbeelden te bedenken om de casus uit te bouwen waardoor er meer sociale vaardigheden worden gevraagd van de speler. Dat alles in een veilige omgeving, waar de jongere zonder consequentie fouten kan maken.

Stemming meten met gekleurde LED’jes

Uiteindelijk zijn het niet de VR-ideeën die inspireren, maar eenvoudige spelvormen die met computers niets te maken hebben. Neem het idee om het zorgtraject van jongeren in de Koppeling op te zetten als een escaperoom. Je komt binnen als cliënt en moet -samen met je begeleiding- je vaardigheden inzetten om weer naar buiten te komen. In spelvorm aan een doel werken. Een ander concept dat tot de verbeelding spreekt, zijn hoofdtelefoons die meten hoe je stemming is, en dit laten zien door middel van gekleurde LEDjes in het snoer. Het geeft jongeren een manier om hun stresslevel te tonen, waar hulpverleners vervolgens volgens eigen inzicht op in kunnen springen. De jongeren van de Koppeling vonden het een goed idee, en inmiddels is er gezocht naar subsidievertrekkers om het idee te realiseren.

Eén van de sprekers geeft een uitvoerige geschiedenisles over Virtual Reality waarin inzichtelijk wordt hoe snel de ontwikkelingen de afgelopen jaren zijn gegaan. In de komende jaren zullen we meer met VR te maken krijgen. En dan zullen ook de gevaren onderwerp van gesprek worden, in het bijzonder voor onze doelgroep die fantasie en werkelijkheid moeilijk kan scheiden.

Halverwege de lezing zien we een film van een paar jongens die hun oma een VR-bril hebben opgezet. De ervaring is zó echt dat ze bijna van haar stoel valt. Nieuwe techniek biedt nieuwe mogelijkheden, maar uiteindelijk zitten we nog steeds in een zaaltje te kijken naar een naderende stoomlocomotief. Zonder geluid, in zwart-wit, maar zo echt; we kunnen nog maar net op tijd wegduiken.’

Jacob Gesink
Jeugdzorgwerker Prizma
Integrale Zorg Lijn5

Wat was de aanleiding van het verhaal van Jacob?

De Koppeling is een behandelcentrum JeugdzorgPlus voor jongens en meisjes van 12 tot 18 jaar die baat hebben bij een behandeling in een gesloten setting vanuit jeugdzorg, speciaal onderwijs, jeugd-GGZ en jeugd-LVB (multifocale samenwerking). Het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum bracht recent het rapport uit ‘Gaming en gamification voor justitiële inrichtingen’. De conclusie: games zijn een waardevolle aanvulling op de bestaande leer- en instructiemethoden, ook én misschien wel juist voor deze groep met zeer complexe problemen. De Koppeling daagt jongeren, zorgprofessionals en experts op het gebied van virtual reality en serious gaming uit de behandeling voor jongeren in de JeugdzorgPlus opnieuw te definiëren, met als ambitie om een behandeling achter gesloten deuren op te heffen.

Inspiratie:

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *